Bảo trì bể tự hoại — nên xả gì, tránh gì, và lịch chăm sóc đơn giản

Bảo trì và chăm sóc bể tự hoại

Một hệ thống bể tự hoại không cần bạn để ý mỗi ngày, nhưng cần được chăm sóc cơ bản một cách đều đặn. Hãy nghĩ như mái nhà hoặc bình nóng lạnh: bảo trì thì rẻ, còn bỏ qua thì tốn kém.

Kế hoạch bảo trì đơn giản có thể như sau:

1. Chỉ xả chất thải của con người và giấy vệ sinh.
2. Phân bổ việc dùng nước. Dùng quá nhiều nước cùng lúc có thể làm quá tải bể và khu thoát nước.
3. Bơm hút bể theo lịch định kỳ. Nhiều gia đình cần bơm khoảng mỗi 3 đến 5 năm, nhưng thời điểm phù hợp còn tùy kích thước bể, số người trong nhà, việc có sử dụng máy hủy rác (garbage disposal) hay không, và thói quen dùng nước.
4. Lấy lịch kiểm tra định kỳ. Kiểm tra bể tự hoại có thể phát hiện vấn đề trước khi chúng biến thành tắc nghẽn hoặc hỏng khu thoát nước.
5. Bảo vệ khu thoát nước. Tránh cho xe cộ, nhà kho, hồ bơi và máy móc hạng nặng đi/đè lên đó. Đảm bảo nước từ máng xối, nước xả hố thu (sump) và các nguồn nước “thừa” khác không đổ về khu này.
6. Lưu hồ sơ. Giữ hóa đơn bơm hút, biên bản kiểm tra, biên bản sửa chữa và một bản phác vị trí bể cùng khu thoát nước.

Mức chi phí điển hình tại Mỹ (không phải báo giá):

• Bơm hút định kỳ thường rơi vào khoảng $250 đến $700.
• Kiểm tra bể tự hoại thường khoảng $300 đến $900, tùy loại hình kiểm tra và khu vực của bạn.
• Những hạng mục sửa nhỏ như phần vách ngăn (baffle), nắp, phin lọc hoặc bộ nâng/đường tiếp cận (access-riser) có thể chỉ là sửa chữa mức thấp hơn, trong khi sửa khu thoát nước có thể tốn nhiều hơn.
• Thay thế hoàn toàn có thể lên đến hàng chục nghìn đô tùy đất nền, giấy phép, thiết kế và điều kiện vị trí.

Nếu bạn muốn cái nhìn tổng quan hơn về các loại dịch vụ, xem các dịch vụ bể tự hoại giúp bạn tìm người chuyên nghiệp. Để biết chi tiết về bơm hút, hãy đọc bơm hút và vệ sinh bể tự hoại.

Vì sao điều này quan trọng

Bể tự hoại hoạt động bằng cách xử lý nước thải sinh hoạt dưới lòng đất. Nếu bị bỏ bê, hệ thống có thể gây trào ngược chất thải vào trong nhà, mùi hôi khó chịu, sân vườn ẩm nhão, hư hỏng đường ống và phát sinh chi phí đào bới rất lớn.

Bảo trì tốt giúp bạn:

• Giảm khả năng trào ngược bẩn trong nhà
• Giảm mùi hôi quanh khu nhà và sân vườn
• Bảo vệ khu thoát nước (đây là phần đắt nhất khi phải thay)
• Kéo dài tuổi thọ sử dụng của hệ thống
• Phát hiện vấn đề nhỏ trước khi thành vấn đề lớn

Điều này còn liên quan đến an toàn. Nước thải thô có thể mang mầm bệnh. Hệ thống hỏng có thể ảnh hưởng đến đất và nước ngầm. Hãy giữ trẻ em và thú cưng tránh xa các khu vực có nước thải ẩm. Không tự ý đào bới hoặc tự sửa chữa một hệ thống đã hỏng.

Nếu nhà bạn dùng giếng khoan riêng, hãy cẩn thận hơn với sức khỏe bể tự hoại và các quy định “khoảng lùi” địa phương, tức là khoảng cách bắt buộc giữa các bộ phận bể tự hoại và nguồn nước. Quy định khác nhau theo từng nơi, vì vậy bạn hãy tự kiểm tra yêu cầu của cơ quan y tế địa phương. Việc sửa chữa và thay thế bể tự hoại thường cần giấy phép và đơn vị lắp đặt có giấy phép hoặc được chứng nhận.

Nếu bạn đã thấy dấu hiệu rắc rối, trang này có thể chưa đủ. Hãy xem dấu hiệu cảnh báo bể tự hoại và cân nhắc được ghép với chuyên gia bể tự hoại đáng tin cậy.

Hệ thống hoạt động như thế nào

Một hệ thống bể tự hoại cơ bản có 2 phần chính: bể và khu thoát nước (drain field).

• Bể giữ nước thải đủ lâu để chất rắn lắng xuống đáy và dầu mỡ nổi lên phía trên.
• Lớp chất lỏng ở giữa chảy ra khu thoát nước.
• Khu thoát nước phân tán nước vào đất, nơi nó tiếp tục được xử lý.

Vì vậy, việc bảo trì quan trọng đến vậy. Nếu quá nhiều chất rắn rời khỏi bể, chúng có thể làm tắc khu thoát nước. Khi khu thoát nước đã bị hư hại nặng, việc chỉ bơm hút bể thường không thể khắc phục.

Dưới đây là phiên bản dễ hiểu về cách chăm sóc tốt:

• Cho nó ăn đúng thứ. Chất thải của con người và giấy vệ sinh là nền tảng.
• Đừng để nó bị quá tải nước. Tắm vòi sen dài, giặt liên tiếp, và rò rỉ đều cộng dồn thành “quá mức”.
• Đừng “giết” vi khuẩn có ích. Hóa chất mạnh với lượng lớn có thể làm hỏng quá trình xử lý.
• Đừng đưa chất rắn và mỡ vào hệ thống. Chúng tích tụ và gây tắc.

Lịch chăm sóc đơn giản:

Mỗi tuần
- Đi ngang khu vực bể và khu thoát nước nếu bạn biết chúng ở đâu
- Quan sát mùi nước thải, nước đọng, bãi cỏ xanh bất thường hoặc thoát nước chậm
- Sửa nhanh các vòi rò rỉ và bồn cầu chạy nước liên tục

Mỗi tháng
- Vệ sinh phin lọc nước thải (effluent filter) nếu hệ thống của bạn có, chỉ khi đơn vị lắp đặt hoặc người cung cấp dịch vụ hướng dẫn bạn cách làm và tần suất
- Kiểm tra xem máng xối, rãnh thoát nước trong sân và nước xả hố thu có đang đẩy nước về phía khu thoát nước không
- Rà soát những thứ gia đình bạn đang xả và đổ xuống cống

Cứ mỗi 6 đến 12 tháng
- Mở sổ hồ sơ và cập nhật ngày bảo trì
- Tìm dấu hiệu rễ cây xâm nhập, xói mòn hoặc khu vực bị bẹp/lún phía trên đường ống bể tự hoại
- Nếu bạn có hệ thống hiếu khí hoặc dạng thay thế, hãy theo đúng lịch bảo trì mà hệ thống đó yêu cầu

Cứ mỗi 1 đến 3 năm
- Cân nhắc kiểm tra, đặc biệt nếu nhà bạn cũ, lượng sử dụng thay đổi, hoặc trước đây từng có sự cố

Khoảng mỗi 3 đến 5 năm
- Lên lịch bơm hút, hoặc sớm hơn nếu chuyên gia đề xuất dựa trên kích thước bể và mức sử dụng

Để xem tổng quan sâu hơn về hệ thống, xem Hệ thống bể tự hoại hoạt động như thế nào.

Cần chú ý những gì

Sự cố bể tự hoại thường sẽ “báo trước” trước khi hỏng hoàn toàn. Bạn càng xử lý sớm thì lựa chọn của bạn càng có thể tốt hơn.

Cần theo dõi:

• Bồn cầu kêu ù ù/rục rịch khi xả
• Thoát nước chậm vẫn kéo dài dù đã vệ sinh bẫy nước cơ bản
• Mùi nước thải trong hoặc ngoài nhà
• Các mảng đất ẩm, xốp, hoặc xanh bất thường trên khu thoát nước
• Nước hoặc nước thải trào ngược vào bồn tắm, vòi sen hoặc cống sàn
• Sự cố đường ống xảy ra sau khi dùng nước nhiều, như vào ngày giặt đồ

Một vài nhắc nhở:

• Một chậu rửa bị chậm không phải lúc nào cũng là do bể tự hoại. Có thể chỉ là tắc cục bộ.
• Nhiều đường thoát nước cùng gặp vấn đề một lúc đáng lo hơn.
• Nếu nước thải đang chảy ngược vào trong nhà, hãy hạn chế dùng nước ngay và tránh để người ở gần khu vực bị nhiễm bẩn.

Nếu có trào ngược, tràn ra hoặc nước thải ở trên mặt đất, đừng chờ. Đó có thể là vấn đề sức khỏe khẩn cấp. Xem dịch vụ bể tự hoại khẩn cấp.

Nếu bạn không chắc vấn đề là bảo trì đơn giản hay lớn hơn, hãy đối chiếu triệu chứng của bạn với dấu hiệu cảnh báo bể tự hoại.

Những sai lầm thường gặp

Phần lớn rắc rối với bể tự hoại đến từ một danh sách ngắn các thói quen. Các thói quen này rất phổ biến và có thể khắc phục.

Những thứ tuyệt đối không được xả xuống

• Khăn lau, kể cả loại có ghi “flushable” (xả được)
• Giấy lau bếp, khăn giấy, bông tăm và tăm bông
• Tã, băng vệ sinh, tampon và lớp lót
• Chỉ nha khoa, tóc và bao cao su
• Cát mèo
• đầu mẩu thuốc lá
• Thuốc men

Những thứ không nên đổ xuống cống

• Mỡ, bơ và dầu ăn
• Bã cà phê và vỏ trứng
• Sơn, dung môi, chất pha loãng và hóa chất mạnh
• Lượng lớn thuốc tẩy hoặc chất khử trùng
• Thuốc trừ sâu hoặc chất lỏng từ ô tô
• Nước bể cá có nhiều muối

Thói quen làm bể tự hoại mau xuống tuổi thọ

• Dùng bồn cầu như một thùng rác
• Giặt quá nhiều mẻ trong một ngày
• Bỏ qua tình trạng bồn cầu rò rỉ hoặc vòi nước rò
• Dùng máy hủy rác quá thường xuyên, khiến đưa thêm chất rắn vào bể
• Đậu xe, lái xe hoặc xây dựng chồng lên khu thoát nước
• Trồng cây quá sát, nơi rễ có thể xâm nhập vào đường ống
• Đẩy nước từ bồn tắm jacuzzi, máy bơm hố thu (sump-pump) hoặc nước từ mái về khu vực bể tự hoại
• Bỏ qua bơm hút vì “trông như chẳng có gì sai”

Còn phụ gia thì sao? Nhiều gia chủ hỏi về các sản phẩm xử lý bể tự hoại và enzyme được bán ở cửa hàng. Nói chung, hãy cẩn trọng. Một số sản phẩm không cần thiết, và một số có thể gây hại nhiều hơn lợi. Thường thì bơm hút định kỳ và sử dụng đúng cách vẫn quan trọng hơn phụ gia.

Một sự thật khó khác: bảo trì có thể ngăn được rất nhiều, nhưng không thể đảo ngược mọi hỏng hóc. Nếu khu thoát nước bị bão hòa nặng, bị bẹp, bị rễ cây làm hư hoặc bị tắc do chất rắn, việc sửa chữa có thể bị giới hạn và thay thế có thể là lựa chọn thực tế hơn. Đừng để ai cam kết “sửa vĩnh viễn” khi chưa kiểm tra hệ thống và nêu phạm vi bằng văn bản.

Nếu chuyên gia đề xuất làm hạng mục lớn, hãy hỏi đó là sửa chữa, biện pháp tạm thời hay một kế hoạch thay thế. Xác nhận có cần giấy phép không, xác nhận bằng/certification của đơn vị, và xin bảng giá bằng văn bản trước khi bắt đầu làm.

Khi nào nên được ghép với chuyên gia

Bạn không cần chuyên gia cho mọi câu hỏi. Nhưng có những lúc cần được hỗ trợ nhanh là lựa chọn khôn ngoan.

Cân nhắc nhờ chuyên gia nếu:

• Bạn không nhớ lần bơm hút gần nhất
• Nhà có 4 người trở lên và dùng nước nhiều
• Bạn thấy thoát nước chậm lặp lại, kêu ù ù hoặc có mùi
• Có một chỗ đất ẩm hoặc mùi nước thải ở trên khu thoát nước
• Bạn đang mua hoặc bán nhà
• Bạn muốn xác định vị trí bể, lắp bộ nâng đường tiếp cận (riser) hoặc kiểm tra phin lọc và vách ngăn
• Một công ty trước đó đề xuất sửa chữa lớn và bạn muốn xin ý kiến thứ hai

Hãy nhờ ngay nếu:

• Nước thải đang trào ngược vào nhà
• Nước thải nổi lên trên sân vườn
• Nhà vệ sinh và bồn tắm trào ngược sau khi dùng bình thường
• Bạn nghi ngờ khu thoát nước đang hỏng

Chuyên gia bể tự hoại tại địa phương có thể bơm, kiểm tra, chẩn đoán và giải thích chính xác họ đã phát hiện gì. Nếu cần sửa chữa hoặc thay thế, hãy yêu cầu phạm vi công việc bằng văn bản, xác nhận giá trước khi bắt đầu làm, các bước xin giấy phép dự kiến, và xác minh đơn vị lắp đặt có giấy phép hoặc chứng nhận phù hợp cho khu vực của bạn hay không. Quy định khác nhau, nên hãy tự xác minh yêu cầu địa phương.

Leachstead không phải là công ty bể tự hoại. Chúng tôi là dịch vụ ghép nối và cung cấp thông tin miễn phí. Bạn so sánh các lựa chọn và tự quyết định. Nếu bạn muốn được hỗ trợ tìm người tại địa phương, hãy bắt đầu tại đây: được ghép với chuyên gia bể tự hoại đáng tin cậy. Bạn cũng có thể xem thêm hướng dẫn cho gia chủ trong các hướng dẫn bể tự hoại hoặc xem các mức chi phí điển hình trong hướng dẫn chi phí bể tự hoại.